Иван Сивцев- тустууга анаммыт олох

Мин кулун тутар ый 6 күнүгэр анал ыҥырыыннан саҥа “Иван Сивцев — тустууга анаммыт олох диэн” Синема киинэ Киинигэр документальнай киинэҕэ сырыттым. Киинэни Иван Николаевич дьиэ кэргэттэрэ, ииппит такайбыт ыччаттара, аймахтара сакаастаан уһултаран киэҥ көрөөччүлэргэ таһаарбыттара кэрэхсэбиллээх.

Кини 1958 сыл кулун тутар 8 күнүгэр Уус-Алдан  Бейдиҥэгэ уон оҕолоох ыалга төрөөбүт. 8 кылаас кэнниттэн Чурапчы оскуола-интиринээтигэр аатырар Д.П. Коркин үөрэнэ, эрчиллэ киирбит. Ол кэнниттэн 1981 с  Киргизия государственнай университетын физкультура салаатын бүтэрэн тренерынан үлэтин саҕалаабыт. 

         Синема киинин биир улахан саалатыгар тобус толору көрөөччү кэлбит. Киинэ режиссера Юрий Борисов, продюсер Максим Тихонов, онтон киинэ сценарийын, ис хоһоонун «Тэтим. Саха араадьыйатын» суруналыыһа Альбина Тарабукина таҥмыт. Кини былырыын 2025 с. тренер Иван Сивцев саха тустуутугар анаабыт олоҕун сэһэргиир радиоочерканы, режиссер Анна Пудовалыын бэлэмнээн эпииргэ таһаарбыта. Онон документальнай киинэ ити радиоочеркаҕа тирэммит.

         Манна диэн эттэххэ мин тустуу эйгэтиттэн балайда ыраах киһитинэбин эрээри, үйэм сааһым тухары идэбинэн учуутал, иитээччи буоларым быһыытынан “тренер” диэн идэ миэхэ эмиэ да чугас. Тоҕо диэтэххэ тренер, эмиэ учуутал курдук спортка, онтон бы сырыыга, чуолаан тустууга сыһыанаах, дьоҕурдаах оҕолору талан ылан кинилэри эрчийэн, такайан, ситиһии үрдүк чыпчаалыгар тиэрдэр сыаллаах соруктаах үлэлиир. Кинини эмиэ иитээччи. Эдэр кэскиллээх дии санаабыт талааннаах оҕолору таба көрөн, тустуу ымпыгар-чымпыгар, албаһыгар үөрэтэр, тулуурдаах-дьулуурдаах, ыарахаттары тулуйан, туруорбут, ол аата кыайыыга тиийэр курдук, кытаанах санааны  олохтуур. Ити элбэх сыралаах үлэттэн тахсар.

         1 час 30 мүнүүтэ устата көрөөччүлэр дьикти эйгэҕэ киирэн уу чумпы олорон биир тыынынан көрдүлэр диэм этэ. Киһи хайдах эрэ документальнай киинэ дии санааҕа ылларбакка туох эрэ дьикти олох художественнай киинэҕэ маарынныыр курдук уһуллубут уонна таҥыллыбыт. Герой Иван Николаевич үлэтэ-хамнаһа, бииргэ алтыспыт чугас доҕоттторун-атастарын, үөрэппит-такайбыт үөрэнээччилэрин ахтыылара араас ньыманнан олус бэркэ сааһылан таҥыллыбыт.

Олоҕун кэрчиктэрин, араас күрэхтэһиилэргэ тустууктарын арыаллаан киэҥ Россия куораттарынан, аан дойдуннан сылдьыбыт сырыылара элбэх хаартыскаларынан бигэргэтиллибит, урукку устуулар кыбыллан дьин бу баардыы көрдөрүллүбүт. Ону таһынан тренер улахан аптарытыаттааҕа биир идэлээх Россияҕа, аан дойдуга да биллэр-көстөр тренердар ахтыылара, бииргэ туспут хаартыскалара бигэ туоһу буолан Иван Николаевич чаҕылкай олоҕун, сыралаах көлөһүннээх үлэтин туоһулууллар.

Айаал Лазаревы үс төгүл Олимпаҕа кынаттаабыт тренер Иван Сивцев. Кини элбэх, сүүһүнэн тустууктары эрчийбит. Олортон 50-ча спорт мастардара, 6 -аан дойду таһымнаах маастардара бааллар. Саамай ааттаах суоллаах иитиллээччилэрэ: Степан Сивцев (икки төгүллээх РФ үрүҥ көмүс призера); Егор Охлопков (аан дойдутааҕы спорт маастара); Иван Пантилов (аан дойдутааҕы спорт маастара), Александр Контоев (аан дойдутааҕы чемпионат призера), Прокопий Петров (Россия чемпиона), Антон Иванов (Россия чемпионатын призера), ону таһынан Азия чемпионатын призердара: Семён Семёнов уонна  Айаал Лазарев; Михаил Захаров (аан дойду чемпионатын кыттыылааҕа) онтон да атын ситиһиилээх көҥүл тустууктара.

Кини уһулуччулаах, аан дойдуга аатырбыт тренер Дмитрий Коркин иитиллээччитэ, онон кини суолун тэлбит тренер эбит. И.Н. Сивцев  олоҕо — идэҕэ, норуокка, дойдуга бэринии үтүө холобура. Уһуйааччыта Д.П. Коркин суолунан саха тустуутун иккис көлүөнэ бастыҥнарын иитэн таһаарбыт, ситиһиитэ барыбыт, Саха республикатын дьоно киэн туттуубут. Документальнай киинэ көстөн бүппүтүн кэнниттэн, кырдьык  Иван Николаевич олоҕун бүүс — бүтүннүү саха тустуутугар анаабыт диэн санааны бигэргэтэр.

2024 с. алтынньы ый 11 күнүгэр ыарахан ыарыыттан И.Сивцев суох буолбут. Иван Сивцев үлэлээбит Олимпийскай эрэллэри бэлэмниир училищетыгар өйдөбүнньүк дуоска 2026 с. кулун тутар 8 күнүгэр  арыллыаҕа.

Маргарита Егоровна Винокурова, СР үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, педагогическай наука кандидата, Россия суруналыыстарын Сойууһун чилиэнэ. Кулун тутар 6-7 күннэрэ, Дьокуускай к. 

ЛЕНИММИТИН көмүскүүр иэспит биһи көлүөнэ!

Сообщение Иван Сивцев- тустууга анаммыт олох появились сначала на SAKHALIFE.RU - Новости Якутии и мира.