Айар күннэрэ Ньурба улууһугар

Күөх Ньурба сиригэр  култуура декадатыгар сөп түбэһиннэриллэн «Айар» национальнай кинигэ кыһата төрүттэммитэ 100  сылын көрсө уонна култуура үлэһиттэрин күнүгэр аналлаах икки күннээх  тэрээһиннэр үрдүк таһымнаахтык ыытылыннылар. Манна кыһа салайааччыта Август Егоров,  солбуйааччы Валерий Луковцев, биллиилээх суруйааччы, суруналыыс, кинигэ таһаарааччы  Борис Павлов-Кэм уонна талааннаах тылбаасчыт, суруйааччы Нина Дьячковская кыттыыны ыллылар. 

Кулун тутар 25 күнүгэр тэрээһин Чаппанда нэһилиэгиттэн саҕаланна. Улуустааҕы култуура уонна ыччат  департаменын салайааччыта Розалия Тихонова, нэһилиэк  баһылыга Краснослав Бухолов арыалынан айар бөлөх С.П. Алексеев-Боһуут аатынан орто оскуолаҕа уонна уһуйааҥҥа сылдьан, үлэ-хамнас туһунан билиһиннэриини иһиттилэр. Оскуола билиҥҥи кэм ирдэбилигэр эппиэттиир таһымнааҕа барыбытын үөртэ.

Салгыы М. С. Семенов аатынан «Дьоҕур» норуот айымньытын дьиэтигэр «Кымыс иһиитэ, өбүгэ ситимэ» диэн тиэмэҕэ санаа атастаһыыта буолла. «Айар» бөлөҕө ааҕааччылары, литератураны таптааччылары, оскуола оҕолорун кытта көрсөн, кыһа, литератуура  сонуннарын үллэһиннэ. 

Уонна үгэс быһыытынан Чаппанда нэһилиэгин бастыҥ ааҕааччыларын наҕараадалаатыбыт:

• «Бастыҥ ааҕар дьиэ кэргэн» — Светлана Афанасьевна, Артем Варфоломеевич, Сандаара, Витя Павловтар;

• «Бастыҥ ааҕар оҕо» — Иванова Виолетта;

• «Бастыҥ ааҕааччы» — Андреев Петр Павлович. 

Онтон Антоновка сэлиэнньэтигэр бэрт сэргэх кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста. А.Я. Овчинникова аатынан «Түһүлгэ» норуот айымньытын дьиэтигэр И.А. Анисимов, А.А. Моргусов «Ньурба оройуонун баянистара уонна гармонистара» кинигэ сүрэхтэниитэ ырыа-тойук аргыстаах, баян тыаһа арыаллаах олус истиҥник ааста. Уонна Борис Павлов-Кэм «Өйбөр туппут куоратым» саҥа кинигэтин билиһиннэрдэ, онтон Нина Дьячковская бэйэтин айымньыларын уонна тылбаастаабыт кинигэлэрин туһунан кэпсээтэ. Көрсүһүү түмүгэр автограф-сессия ыытылынна.

Антоновка сэлиэнньэтин бастыҥ ааҕааччалылара: 

• «Бастыҥ ааҕар дьиэ кэргэн» — Мирослава Николаевна Иванова, Семира, Күннэй Семеновна, Семен Мирович Николаевтар;

• «Бастыҥ ааҕар оҕо» — Сандаара Тихонова;

• «Бастыҥ ааҕааччы» — Ньургуйаана Владимировна Матвеева. 

Тэрээһин чэрчитинэн «Айар» кинигэ кыһатын атыы-эргиэн быыстапката ыытылынна. Кэлбит дьоҥҥо, кинигэни ытыктыыр, ааҕар-суруйар дьоҥҥо барыгытыгар барҕа махтал! Бастакы күн маннык хаамыылаах, бэрт сэргэхтик ааста!

«Айар» күннэрэ иккис күнэ Ньурба оройуонун кииннэммит бибилэтиэкэтиттэн саҕаланна. Бу күн оҕолорго төрөөбүт тылынан ааҕыыны тарҕатар анал киин үөрүүлээх аһыллыыта буолла. 

Кыһа салайааччыта Август Егоров бу киин арыллыытын олус суолталааҕынан бэлиэтээтэ: «Ийэ тылы, төрүт култуураны харыстааһын — биһиги сүрүн сыалбыт. Ааҕар киһи тыла-өһө сайдар, онтон аахпат буолуу инники кэскилгэ олус охсуулаах. Билиҥҥи оҕону суотабай төлөпүөн «иитэр» буолан, төрөөбүт тылыттан тэйэр кутталлаах. Онон бу киин арыллыыта — кэскиллээх өйөбүл».  Салайааччы саҥа арыллыбыт кииҥҥэ оҕолорго аналлаах кинигэлэри бэлэх уунна. 

Салгыы бибилэтиэкэҕэ «Айар» 100 сылыгар аналлаах дириҥ ис хоһоонноох быыстапканы көрдүбүт. Быыстапканы бибилэтиэкэ эдэр волонтердара, оскуола оҕолоро — Сайыына Дыдырысова, Милана Ушканова, Сайаана Колодезникова уонна Артур Столяров — бэркэ сырдатан билиһиннэрдилэр. Итини таһынан, кыһа дэлэгээссийэтэ «Ытык аҕа аата — ыччаттан салҕанар» диэн ааттаах Арассыыйа уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, хоһоонньут уонна тылбаасчыт Аркадий Спиридонович Mоякунов – Мойокуун Индеев ахтыы кинигэтин сүрэхтэниитигэр кыттыыны ылла.

Икки күннээх тэрээһин түмүктүүр чааһа Ньурба тыйаатырын уораҕайыгар «Ньурба сахаларыгар кымыс иһиитин бырааһынньыга: аат-суол кыаҕа» диэн монография биһирэмэ буолла.

Ньурба дьоно улуу бөлөһүөкпүт К.Д. Уткин чинчийэн, сөргүтэн хаалларбыт кымыс иһиитин сиэрин-туомун толору тутан илдьэ сылдьаллара — сүдү баайбыт.

СӨ норуодунай артыыһа Борис Иванович Борисов Алгыс түһэрэн, саҥа ыаммыт биэ үүтүн арчылаан саҕалаата. Онтон арктикатааҕы култуура уонна ускуустуба үнүбүрсүтүөтүн доцена Евдокия Степановна Сергина биэ үүтүн ыам ыйын 22 күнүгэр диэри дөйүтэн туруорар ньыматын барыбыт иннигэр көрдөрдө.  Бу кэрэ түгэн кэнниттэн, «Айар» сакааһынан тахсар эрэдээксийэтинэн тахсыбыт, кымыс сиэригэр-туомугар аналлаах саҥа кинигэ ис тутулун, оҥоһуутун туһунан дириҥ санаа атастаһыыта буолла.

Икки күннээх «Айар» 100 сылыгар уонна Култуура күннэригэр аналлаах тэрээһин Ньурба улууһугар бэрт киэҥ быраграммалаах, үрдүк таһымнаахтык ааста. Ньурба олохтоохторугар, чуолаан бары култуура үлэһиттэригэр ис сүрэхпититтэн барҕа махталбытын тиэрдэбит! 

Сообщение Айар күннэрэ Ньурба улууһугар появились сначала на SAKHALIFE.RU - Новости Якутии и мира.